ندهایی متناسب با ماهیت هر طرح و لایحه، الگویی کارآمدتر، چابک‌تر و اثربخش‌تر از قانون‌گذاری ارائه کند؛ الگویی که ضمن حفظ دقت و اتقان قوانین، پاسخگوی نیازهای فوری کشور نیز باشد.
پیشنهادهای اصلاح آیین‌نامه داخلی مجلس
با توجه به ایرادهای مطرح شده برای ارتقای کارآمدی مجلس و افزایش سرعت و کیفیت قانون‌گذاری، بدون آنکه از دقت و اتقان مصوبات کاسته شود، می‌توان اصلاحات زیر را در آیین‌نامه داخلی مجلس و در صورت لزوم، در تفسیر یا اجرای اصل ۸۵ قانون اساسی مدنظر قرار داد:
۱. بازنگری در نحوه اجرای اصل ۸۵ قانون اساسی: با تعامل میان مجلس و شورای نگهبان، امکان استفاده گسترده‌تر از ظرفیت اصل ۸۵ برای طرح‌ها و لوایح فنی، تخصصی و غیرمناقشه‌برانگیز فراهم شود تا این‌گونه موارد پس از بررسی دقیق در کمیسیون‌های تخصصی، بدون نیاز به طی همه مراحل رسیدگی در صحن علنی، تعیین تکلیف شوند.
۲. تفکیک فرآیند رسیدگی بر اساس اهمیت قوانین: آیین‌نامه داخلی میان قوانین راهبردی، سیاست‌گذار و دارای آثار گسترده با اصلاحات محدود، شکلی یا فنی تفاوت قائل شود و برای دسته دوم، فرآیندهای کوتاه‌تر و متناسب‌تری پیش‌بینی گردد.
۳. کاهش زمان موافق و مخالف: مدت زمان اختصاص‌یافته برای موافقت و مخالفت با مواد و پیشنهادها متناسب با اهمیت موضوع تنظیم شود و در مواردی که موضوع از پیچیدگی خاصی برخوردار نیست، زمان سخنرانی کاهش یابد تا از اطاله جلسات جلوگیری شود.
۴. تجمیع رأی‌گیری درباره اصلاحات شکلی و مشابه: پیشنهادهای دارای ماهیت ادبی، نگارشی، ویرایشی یا اصلاحات مشابه، به‌صورت تجمیعی و در قالب یک رأی‌گیری واحد بررسی شوند و از رأی‌گیری‌های متعدد درباره موضوعات هم‌جنس پرهیز شود.
۵. ساماندهی اخطارها و تذکرات: اخطارهای قانون اساسی و تذکرات آیین‌نامه‌ای صرفاً در صورتی مطرح شوند که ارتباط مستقیم و مؤثر با موضوع در حال بررسی داشته باشند. تشخیص این ارتباط می‌تواند بر عهده رئیس جلسه باشد تا از طرح مباحث خارج از دستور جلوگیری شود.
۶. مدیریت بهتر زمان جلسات علنی: برای جلوگیری از تکرار استدلال‌های مشابه، در موضوعاتی که دیدگاه‌های موافق و مخالف قبلاً به‌طور کامل بیان شده است، امکان محدود کردن تعداد سخنرانان یا ادغام مباحث مشابه پیش‌بینی شود.
۷. تقویت نقش کمیسیون‌های تخصصی: گزارش‌های کمیسیون‌ها پس از طی بررسی‌های کارشناسی، مبنای اصلی تصمیم‌گیری در صحن قرار گیرد و از ورود مجدد به مباحثی که قبلاً به‌صورت تخصصی بررسی شده‌اند، جز در موارد ضروری، اجتناب شود.
۸. بهره‌گیری از فناوری‌های نوین: ایجاد سامانه‌های هوشمند برای ثبت، دسته‌بندی و پالایش پیشنهادها، تشخیص پیشنهادهای تکراری، مدیریت مذاکرات و تسریع در فرآیند رأی‌گیری می‌تواند زمان رسیدگی را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
اجرای چنین اصلاحاتی نه تنها موجب افزایش سرعت قانون‌گذاری خواهد شد، بلکه امکان می‌دهد مجلس زمان و ظرفیت بیشتری را به بررسی قوانین راهبردی، نظارت بر عملکرد دستگاه‌های اجرایی و حل مسائل اساسی کشور اختصاص دهد. مجلس کارآمد، مجلسی نیست که صرفاً قوانین بیشتری تصویب کند؛ بلکه مجلسی است که قوانین مورد نیاز را در زمان مناسب، با بالاترین کیفیت و کمترین اتلاف وقت به تصویب برساند.
نظرات