کلینیک‌های مشاوره کسب‌وکار؛ حلقه مفقوده توسعه اقتصادی فارس
تهیه کننده: جعفر قادری
یکی از خلأهای جدی در فضای کسب‌وکار کشور، نبود یک نظام مشاوره‌ای جامع و مسئله‌محور برای هدایت سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی است. امروز بسیاری از صاحبان کسب‌وکار، پیش از آنکه یک سرمایه‌گذاری را آغاز کنند یا در زمان مواجهه با مشکلات، به مشاورانی نیاز دارند که نه صرفاً برای آنان طرح توجیهی تهیه کنند، بلکه اساساً تشخیص دهند آیا مسیر انتخاب‌شده درست است و چگونه می‌توان احتمال موفقیت آن را افزایش داد.
بر همین اساس، راه‌اندازی «کلینیک‌های مشاوره و عارضه‌یابی کسب‌وکار» در استان فارس می‌تواند به یکی از زیرساخت‌های مهم حمایت از تولید و سرمایه‌گذاری تبدیل شود.
این کلینیک‌ها می‌توانند با مشارکت اتاق بازرگانی، اتاق اصناف، تشکل‌های اقتصادی، دانشگاه‌ها و متخصصان حوزه‌های مختلف از جمله اقتصاد، مدیریت، مالی، بازاریابی، حقوق، فناوری، صنعت و صادرات شکل بگیرند. مأموریت آنها نیز باید صرفاً ارائه مشاوره عمومی نباشد؛ بلکه تیم‌های تخصصی با مراجعه به واحدهای اقتصادی، شناخت دقیق از وضعیت کسب‌وکار پیدا کرده و پس از عارضه‌یابی، نقاط ضعف، ظرفیت‌های توسعه و موانع پیش‌روی بنگاه را شناسایی و برای آنها راهکار ارائه کنند.
یکی از مهم‌ترین کارکردهای این کلینیک‌ها، جلوگیری از سرمایه‌گذاری‌های اشتباه است. در سال‌های گذشته، برخی افراد صرفاً به دلیل مشاهده حمایت‌های دولتی از یک بخش یا جذابیت مقطعی یک فعالیت اقتصادی، وارد سرمایه‌گذاری‌هایی شده‌اند که با توان مالی، دانش فنی، بازار یا ظرفیت مدیریتی آنان تناسب نداشته است. بخشی از سرمایه این افراد در زمین، ساختمان، ماشین‌آلات و تجهیزات ثابت گرفتار شده و اکنون با طرح‌هایی مواجه‌اند که یا اقتصادی نیستند یا برای ادامه فعالیت نیازمند بازنگری اساسی هستند.
اگر چنین سرمایه‌گذارانی پیش از شروع کار یا حتی در میانه مسیر، امکان مراجعه به یک کلینیک تخصصی را داشته باشند، می‌توان با بررسی بازار، فناوری، مدل مالی، مزیت رقابتی و ظرفیت‌های مدیریتی، از بسیاری از این خطاها جلوگیری کرد یا برای اصلاح مسیر راهکار ارائه داد.
تفاوت این کلینیک‌ها با مشاوران سنتی نیز دقیقاً در همین نقطه است. مشاور تهیه طرح توجیهی ممکن است مأموریت خود را در تنظیم یک طرح مالی و فنی «قابل قبول برای بانک» خلاصه کند؛ حتی ممکن است یک ایده ضعیف را به‌گونه‌ای صورت‌بندی کند که روی کاغذ جذاب به نظر برسد. اما کلینیک کسب‌وکار باید ابتدا به این پرسش پاسخ دهد که آیا اصل ایده، مدل کسب‌وکار و مسیر سرمایه‌گذاری صحیح است یا خیر. پس از تأیید مسیر، می‌توان برای تهیه طرح، تأمین مالی و اخذ مجوز اقدام کرد.
این کلینیک‌ها می‌توانند برای کسب‌وکارهای موجود نیز نقش مهمی ایفا کنند؛ از بازنگری مدل کسب‌وکار و تکمیل دانش فنی گرفته تا توسعه بازار، اصلاح ساختار مالی، افزایش بهره‌وری، صادرات و جذب سرمایه. حتی می‌توانند زمینه ادغام یا همکاری میان بنگاه‌های کوچک را فراهم کنند؛ چراکه گاهی چند واحد کوچک و پراکنده، با تجمیع ظرفیت‌های خود می‌توانند به یک مجموعه بزرگ‌تر و رقابت‌پذیر تبدیل شوند.
برای پایداری این طرح نیز ضرورتی ندارد همه هزینه‌ها از منابع عمومی تأمین شود. اتاق بازرگانی و سایر نهادهای متولی می‌توانند زیرساخت اولیه را فراهم کنند و خدمات تخصصی کلینیک‌ها با دریافت هزینه متناسب از صاحبان کسب‌وکار ارائه شود. درآمد حاصل نیز می‌تواند صرف توسعه ظرفیت‌های مشاوره‌ای و جذب متخصصان بیشتر شود.
استان فارس می‌تواند آغازگر این تجربه باشد. ایجاد شبکه‌ای از کلینیک‌های تخصصی کسب‌وکار، از مرحله ایده و امکان‌سنجی تا عارضه‌یابی، اصلاح، توسعه و احیای بنگاه‌ها، می‌تواند بخش مهمی از خطاهای سرمایه‌گذاری را کاهش دهد و سرمایه‌های موجود را به سمت فعالیت‌های مولد هدایت کند.
اگر این الگو در فارس با مشارکت بخش خصوصی، اتاق بازرگانی و اتاق اصناف به‌درستی طراحی و اجرا شود، می‌تواند به یک الگوی قابل تعمیم برای سایر استان‌های کشور تبدیل شود؛ الگویی که به جای حمایت صرف از سرمایه‌گذاری، به صاحبان سرمایه کمک می‌کند درست سرمایه‌گذاری کنند و درست ادامه دهند.
نظرات