سیا، اروپا و آمریکای شمالی نقش مهمی در شکل‌گیری صنایع بزرگ ایفا کرده‌اند.
ویژگی مشترک این نهادها عبارت بوده است از:
مشارکت فعال در پروژه‌های بزرگ
مدیریت ریسک توسعه‌ای
حمایت از صنایع نوپا
خروج تدریجی پس از بلوغ بنگاه
به بیان دیگر، توسعه صنعتی جهان صرفاً با اعطای وام محقق نشده، بلکه با مشارکت فعال نهادهای مالی در فرآیند خلق بنگاه شکل گرفته است.
۵. آثار اقتصادی بنگاه‌سازی
افزایش سرمایه‌گذاری مولد
به جای انباشت نقدینگی در بازارهای سفته‌بازانه، منابع به سمت فعالیت‌های مولد هدایت می‌شوند.
افزایش اشتغال
هر بنگاه جدید به معنای ایجاد فرصت‌های شغلی مستقیم و غیرمستقیم است.
افزایش تولید ناخالص داخلی
گسترش ظرفیت تولیدی کشور موجب رشد پایدار اقتصادی می‌شود.
افزایش صادرات
بنگاه‌های جدید می‌توانند در زنجیره صادرات کشور نقش‌آفرینی کنند و منابع ارزی جدید ایجاد نمایند.
کاهش تورم دارایی‌ها
وقتی گزینه‌های جذاب سرمایه‌گذاری مولد افزایش یابد، فشار تقاضا بر بازارهای زمین، مسکن، خودرو و طلا کاهش پیدا می‌کند.
۶. الزامات قانونی و نظارتی
حرکت به سمت بنگاه‌سازی نیازمند اصلاح برخی قوانین و مقررات است.
تفکیک بنگاهداری از بنگاه‌سازی
قانون باید میان مالکیت دائمی و سرمایه‌گذاری توسعه‌ای تفاوت قائل شود.
ممنوعیت بنگاهداری نباید مانع ایجاد بنگاه‌های جدید شود.
تعیین دوره خروج
بانک‌ها باید ملزم شوند پس از رسیدن پروژه به بلوغ اقتصادی، طی یک دوره مشخص سهام خود را واگذار کنند.
تقویت حاکمیت شرکتی
شرکت‌های ایجادشده باید از ابتدا بر اساس استانداردهای شفافیت، حسابرسی و حاکمیت شرکتی اداره شوند.
ایجاد صندوق‌های تخصصی توسعه
بانک‌ها می‌توانند به جای سرمایه‌گذاری مستقیم، از طریق صندوق‌های پروژه و صندوق‌های توسعه‌ای اقدام کنند.
۷. پیوند بنگاه‌سازی با سیاست‌های کلان کشور
بنگاه‌سازی می‌تواند به ابزاری برای تحقق اهداف کلان اقتصادی تبدیل شود:
توسعه زنجیره‌های ارزش داخلی
کاهش خام‌فروشی
تکمیل صنایع پایین‌دستی
توسعه مناطق کمتر برخوردار
افزایش تاب‌آوری اقتصادی
کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی
در این چارچوب، بانک نه صرفاً یک نهاد مالی، بلکه یکی از بازیگران اصلی توسعه ملی خواهد بود.
نتیجه‌گیری
اقتصاد ایران برای عبور از چالش‌های مزمن خود نیازمند تحول در نقش نظام بانکی است. تجربه نشان داده است که مدل صرفاً تسهیلات‌محور، نه توانسته مشکل تأمین مالی تولید را حل کند و نه منجر به جهش سرمایه‌گذاری شده است.
راهکار جایگزین، حرکت از «بنگاهداری» به «بنگاه‌سازی» است؛ مدلی که در آن بانک‌ها به جای نگهداری دارایی‌های راکد یا اعطای تسهیلات کم‌اثر، به خلق بنگاه‌های جدید، توسعه صنایع راهبردی و واگذاری آنها از طریق بازار سرمایه می‌پردازند.
این رویکرد، هم‌زمان چند هدف را محقق می‌کند: افزایش تولید، اشتغال، صادرات، عمق‌بخشی به بازار سرمایه، کاهش سوداگری و ارتقای بهره‌وری نظام بانکی. در چنین الگویی، بانک از یک طلبکار منفعل به یک شریک توسعه و معمار رشد اقتصادی تبدیل می‌شود؛ تغییری که می‌تواند یکی از مهم‌ترین اصلاحات ساختاری اقتصاد ایران در دهه پیش رو باشد.
نظرات